Oude Testament

Nieuwe Testament

Kerkelijk jaar

Onderwerpen

Categorie

Bron

Ontvouwen. Protestantse prediking in de praktijk

Complete tekst van Ontvouwen. Protestantse prediking in de praktijk, Bert de Leede/Ciska Stark, Boekencentrum, Zoetermeer, 2017, is digitaal beschikbaar

Aanhef

Hier doen we het voor

Leren preken

Leren luisteren

Leren waarnemen

Leren delen

Tegen de stroom in

Lichaam van Christus

Opzet en werkwijze

I – Protestantse prediking

Voorbij de vanzelfsprekendheid

A. Cultuur – Het geboorte-uur van de protestantse preek

Godskennis

Persoonlijk geloof

Geloven en weten

Ritueelkritiek

B. Theologie – De hoge inzet van de Reformatoren

God ter sprake – God spreekt

Uitwerking in zes kernthema’s

Protestantse preekpercepties

Met het oog op het subject: liberale en verbindingstheologie

Met het oog op de boodschap: dialectische en objectiverende theologie

De preek als gestalte van inculturatie

Prediking in de missionaire context van nu – constateringen en kansen

Kansen voor de protestantse preek in de netwerksamenleving

Een gelovig kerkelijk zelfbewustzijn gevraagd

C Spiritualiteit – De prediker als Verbi Divini Minister

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

II Oriënteren

Hoe kom je tot een preek?

Homiletische driehoek

Preken in soorten

Tekstkeuze: rooster – lectio continua – vrije keuze

Hoe begin je?

A. Cultuur – De hoorders in context

Sociaal-maatschappelijke context van de hoorders

Waardenoriëntatie van de hoorders

Geloofsoriëntatie van de hoorders

Interpretatie

Cultuur als vindplaats voor liturgie

Belang – veronderstelde hoorder

Uitdaging – identiteit en oecumeniciteit van de voorganger

B. Theologie – De tekst in context

Theologische of homiletische exegese

Bijbels-theologisch kader

Credo als Regula Fidei

Liturgie als vindplaats van betekenis

Niet in een vacuüm – Wirkungsgeschichte van teksten

Postmodernisme als uitdaging

C. Spiritualiteit – De prediker

Beelden van de prediker

Hoorder onder de hoorders

Hoorder naar de Stem

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

III – Inzoomen

Hoe nu verder?

Ambachtelijk en spiritueel

A. Cultuur – Het belang van de hoorders

Wanneer hoorders luisteren naar een preek

Praktisch-theologisch perspectief

Belang voor de preek

B. Theologie – De claim van de tekst

Het ordenen van de stof

Wat bewerkt de preek?

Ten slotte: wanneer is genoeg genoeg?

C. Spiritualiteit – De vrijheid van de VDM

Vrijheid voor de claim van de tekst

Werken aan het niet-maakbare

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

IV – Verwoorden

A. Cultuur – De kracht van verhaal en betoog

Verhaal of betoog?

Verhalen maken mensen

De kracht van een goede toespraak

Foute toespraken – foute verhalen – foute preken

Verlegenheid: weinig verhalen van/over God

Verhaal en betoog in een cultuur van social media

B. Theologie – De moed tot ‘naming God’

De kracht van de preek als verhaal

De kracht van de preek als betoog

Prediking en narrativiteit

Noodzaak van diversiteit – de preek als getuigend betoog

Heilsbemiddeling verwoord – ‘Het wordt ons (toe)gezegd’

Inwijding verwoord – ‘Hier weidt mijn ziel met een verwonderd oog’

Geloofsonderricht verwoord – Altijd bereid tot verantwoording

C. Spiritualiteit – Woorden (kunnen) proeven

De prediker als brenger van een goed woord – fijnzinnigheid

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

Excurs 1: Aristoteles over het verhaal – toegepast op de preek

Mythos: zonder plot geen verhaal

Mimèsis: goed vertellen is een beetje liegen

Catharsis: een goed verhaal doet ons goed

Excurs 2: Quintillianus over het betoog – toegepast op de preek

Alles uit de kast – maar zakelijk en doelgericht

Maat weten te houden

Aanschouwelijkheid

Metaforen

De allegorie

De retorische vraag

Het belang voor de preek

Excurs 3: Het gebruik van voorbeelden in de preek

Spreken in gelijkenissen

Theorie – toelichting bij de praktijkvoorbeelden

Theologisch kader

Hoe kom je op goede identificaties en voorbeelden?

V – Uitspreken

Opdat woorden tot leven komen

A. Cultuur – Horen met ogen en oren

Levensvragen – kennis en wijsheid

‘Jij moet het ons zeggen – zeg het ons!’

Besef van de context – de regels van het spel

B. Theologie – Het gehoor is uit het Woord Gods

Scheppend Woord – nogmaals: epiclese

C. Spiritualiteit – Spreken in Geest en kracht

Inoefenen – aarden – memoriseren

Toe-eigenen – inleven – toewijden

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

VI – Delen

Eredienst die God behaagt

Een nieuwe gemeenschap

Sharing – gelovige participatie

Sprakeloosheid – solidariteit – veerkracht

A. Cultuur – Sporen van God

Van ‘kerk en schare’ naar ‘vreemdelingen en priesters’

Binnen en buiten – schuivende panelen

Prediker in een missionaire context

Dubbele beweging

Inviterend

B. Theologie – Liturgie als levensvorm

Opwaardering van de kerkdienst

Oog houden voor sporen van God

C. Spiritualiteit – Preken in tijden van sprakeloosheid

Lijden aan de kerk

Durven duiden van de tekenen van de tijd

Het uithouden bij de afgrond

Zelfstandig oordeelsvermogen op het juiste moment

Godsvertrouwen

De betekenis van het ambt

Vrij en weerbaar

D. Praktijken

Cultuur

Theologie

Spiritualiteit

Bibliografie

Bert de Leede en Ciska Stark

Ontvouwen

Protestantse prediking in de praktijk

Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer, 2017.